Od wieków granice należą do kluczowych czynników kształtujących konflikty zbrojne. Wyznaczają przestrzeń suwerenności państw i porządek polityczny, a jednocześnie bywają źródłem napięć oraz przedmiotem rywalizacji militarnej i prawnej. Podczas naszej konferencji chcielibyśmy zająć się granicami nie tylko w znaczeniu politycznym i związanymi z nimi działaniami militarnymi, lecz także w wielowymiarowym ujęciu granic w kontekście wojen i konfliktów zbrojnych.

Konferencja ma charakter interdyscyplinarny; zapraszamy zatem do zgłaszania wystąpień podejmujących tematykę granic z perspektywy m.in. historii, archeologii, politologii, nauk prawnych, literaturoznawstwa, kulturoznawstwa, filozofii, socjologii, antropologii, psychologii, a także studiów nad traumą, migracją i tożsamością.

Oblicza Wojny to konferencja skierowana jest do badaczy i badaczek na wszystkich etapach kariery akademickiej – od studentów i doktorantów po doświadczonych naukowców. Zachęcamy również do udziału osoby związane z instytucjami kultury, edukacji i dziedzictwa, a także artystów i twórców podejmujących tematykę wojny i granic w swojej praktyce.

Proponowane obszary tematyczne

1. Granice polityczne i państwowe

• Granice państwowe jako przyczyna wojen i konfliktów zbrojnych
• Zmiany granic w wyniku wojen
• Operacje forsowania granic
• Pamięć o wojnach granicznych
• Migracje, przesiedlenia, korytarze humanitarne

2. Pogranicze jako przestrzeń militarna

• Pogranicza jako strefy permanentnego zagrożenia
• Wojskowość na terenach wieloetnicznych i wielowyznaniowych
• Rola miast nadgranicznych w działaniach wojennych
• Sabotaż, dywersja i działania nieregularne na pograniczach
• Codzienność wojny na terenach przygranicznych

3. Na straży granic

• Straż graniczna i wojska pograniczne
• Garnizony graniczne
• Fortyfikacje przygraniczne
• Żołnierze i oficerowie formacji granicznych
• Granica jako miejsce służby wojskowej

4. Granice technologii wojskowej

• Granice możliwości technologicznych armii
• „Kres” znaczenia rodzajów wojsk i broni
• Przełomy militarne jako moment przekroczenia granic dotychczasowej wojny
• Granica między wojną a pokojem (cyberwojna, wojna hybrydowa i informacyjna)
• Granice mobilizacji i wytrzymałości państwa

5. Granice prawa w czasie wojny

• Granice w świetle konwencji wojennych i prawa międzynarodowego
• Prawo wojny jako próba wyznaczenia granic przemocy
• Łamanie prawa wojennego jako strategia militarna
• Sądy wojskowe, międzynarodowe trybunały wojenne
• Prawo humanitarne a wojna totalna
• Legalność i nielegalność działań nieregularnych

6. Granice wewnątrz przestrzeni miejskiej

• Miasta podzielone – geneza, codzienność, znaczenie wojskowe i polityczne
• Granice w miastach jako narzędzie kontroli militarnej i politycznej
• Mury miejskie, ich upadek i dziedzictwo
• Strefy okupacyjne, wydzielone, getta
• Symbolika murów, checkpointów i barier miejskich

7. Granice moralne i etyczne

• Etyczne dylematy uczestników konfliktów – „szara strefa” wojny
• Zbrodnie wojenne i odpowiedzialność – jednostkowa i zbiorowa
• Prawo wojenne a rzeczywistość konfliktu
• Granice sprawiedliwości – amnestie, przebaczenie, zemsta
• Granice posłuszeństwa

8. Granice w sztuce i propagandzie

• Konflikty graniczne w literaturze, filmie, teatrze, sztukach wizualnych
• Granice wyrażalności traumy i przemocy – milczenie, metafora, groteska
• Sztuka jako przestrzeń przekraczania granic – estetycznych, politycznych, emocjonalnych
• Wojna jako doświadczenie językowe – wojenny język w poezji, prozie, reportaż
• Motyw granic w propagandzie
• Granice propagandy wojennej

Organizatorzy dopuszczają zgłoszenie referatu spoza proponowanych obszarów tematycznych o ile pozostawać będą w związku z głównym zagadnieniem: Granice